Sữa của heo mẹ là nguồn dinh dưỡng chủ yếu nuôi dưỡng heo con mới sinh. Trong sữa của heo mẹ chứa nhiều dinh dưỡng, kháng thể giúp cho heo con phát triển khỏe mạnh và mau lớn. Chính vì thế lượng sữa của heo nái tiết ra trong quá trình nuôi con cực kỳ quan trọng. Khi heo nái tiết ra ít sữa hay mất sữa là điều mà bà con chăn nuôi rất sợ.Tình trạng heo nái mất sữa là một vấn đề phổ biến trong chăn nuôi, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của đàn heo con. Để xử lý hiệu quả tình trạng này, cần áp dụng các phương pháp điều trị và chăm sóc phù hợp.
Nguyên nhân
Nguyên nhân gây hiện tượng tắc sữa, ít sữa hay mất sữa ở heo mẹ có thể xuất phát từ nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng tiết sữa.
Một trong những nguyên nhân phổ biến là viêm vú, do vi khuẩn như E. coli, Klebsiella spp, hoặc Streptococcus gây nhiễm trùng bầu vú. Điều này dẫn đến sưng tấy, đau đớn và sản lượng sữa giảm đáng kể. Viêm vú thường đi kèm với các triệu chứng như sốt, sữa chứa mủ và bầu vú căng cứng.
Ngoài viêm vú, viêm tử cung cũng là một nguyên nhân đáng chú ý. Tình trạng viêm tử cung thường xảy ra do kỹ thuật đỡ đẻ không đúng hoặc do sót nhau sau khi sinh, dẫn đến nhiễm trùng và làm giảm khả năng tiết sữa. Các triệu chứng của viêm tử cung bao gồm dịch bất thường, sốt và giảm sản lượng sữa, cần được phát hiện và điều trị kịp thời.
Mất sữa hoặc giảm sản lượng sữa cũng có thể do thiếu hụt dinh dưỡng, bao gồm thiếu Vitamin E, canxi và các chất dinh dưỡng thiết yếu khác. Heo nái ăn quá nhiều thức ăn chứa carbohydrate, heo nái quá mập. Không cung cấp đủ nước cho heo nái.
Bên cạnh đó, tình trạng sót nhau và sót con sau sinh cũng có thể làm tăng nguy cơ viêm tử cung, gây tắc sữa và giảm khả năng nuôi con của heo mẹ. Do nội tiết tố của heo mẹ ảnh hưởng đến sinh sản và tiết sữa: hoocmon progesterone ức chế sản xuất sữa trên heo nái. Ở một số heo nái, lượng progesterone tiết ra sẽ tăng dần trong vòng 48 tiếng đầu sau khi sinh.
Quản lý tốt trong suốt quá trình đẻ và chăm sóc sau sinh là rất quan trọng để đảm bảo heo mẹ tiết sữa đều và khỏe mạnh. Heo nái đẻ khó, can thiệp bằng tay không đúng kỹ thuật dễ gây viêm tử cung, heo nái ít vận động.
Xử lý
Đối với viêm vú: Để xử lý, cần thực hiện các bước như chườm ấm, xoa bóp vú nhẹ nhàng để làm giảm sưng viêm và giúp sữa lưu thông tốt hơn. Sau đó, sử dụng thuốc giảm đau và kháng sinh theo chỉ dẫn của bác sĩ thú y để ngăn ngừa nhiễm trùng. Trong quá trình điều trị, cần lưu ý khi sử dụng oxytocin, chỉ tiêm theo chỉ định và không lạm dụng để tránh tình trạng viêm nặng hơn.
Đối với viêm tử cung: Viêm tử cung cũng là một nguyên nhân quan trọng gây mất sữa ở heo mẹ. Để khắc phục tình trạng này, cần thực hiện rửa tử cung bằng dung dịch muối sinh lý hoặc thuốc tím để làm sạch dịch viêm. Sau khi làm sạch, tiêm oxytocin sẽ giúp đẩy dịch viêm ra ngoài, đồng thời thúc đẩy quá trình hồi phục của tử cung.
Trường hợp bị thiếu hụt dinh dưỡng: cần cung cấp đầy đủ vitamin và khoáng chất cần thiết sẽ hỗ trợ sức khỏe tổng thể của heo mẹ và nâng cao sản lượng sữa. Duy trì nhiệt độ chuồng trại từ 18 – 200C. Đồng thời, đảm bảo cung cấp đủ nước sạch và chất xơ trong khẩu phần ăn để duy trì hệ tiêu hóa khỏe mạnh và hỗ trợ quá trình tiết sữa một cách hiệu quả. Bên cạnh đó, các ezyme tiêu hóa cần được thêm vào thức ăn để cải thiện quá trình tiêu hóa và sử dụng thức ăn.
Sót nhau, sót con: Trong trường hợp sót nhau hoặc sót con, cần nhanh chóng tiêm oxytocin để đẩy nhau hoặc thai ra ngoài nhằm tránh viêm nhiễm. Điều này giúp bảo vệ sức khỏe của heo mẹ và tăng cường khả năng tiết sữa.
Phòng tránh tình trạng mất sữa trên heo nái
Thúc đẩy sự tăng trưởng của tuyến vú
Để tránh tình trạng mất sữa trên heo nái thì bà con cần chăm sóc heo nái đúng kỹ thuật, thúc đẩy sự phát triển của tuyến vú. Các tuyến vú trong bầu vú của heo nái được phát triển trước khi heo nái phát triển hai năm rưỡi. Thời kỳ cho con bú chính là thời gian để vú phát triển. Sau khi sinh, heo con sẽ thường xuyên bú núm vú cho đến khi cai sữa. Với trường hợp heo nái đẻ ít lứa thì bà con cần phải cho heo con bú 2 đầu vú để thúc đẩy sự phát triển của tất cả các đầu vú và tuyến vú. Việc làm này sẽ giúp đảm bảo heo nái tiết sữa ổn định, không mất sữa ở một số núm vú.
Cung cấp đầy đủ dinh dưỡng trong thức ăn
Khi cho heo nái ăn phải chú ý chuẩn bị hợp lý theo nhu cầu dinh dưỡng của nái. Đảm bảo sự cân bằng của các chất dinh dưỡng khác nhau như năng lượng, protein, khoáng chất, vitamin,…
Tăng tỉ lệ chất dinh dưỡng trong thức ăn trong tháng đầu của thời kỳ mang thai và thời kỳ cho con bú của nái.
Trong thời kỳ tiết sữa của nái, cần đảm bảo thức ăn ổn định, không nên thay đổi loại thức ăn cho heo.
Massage vú cho heo nái chuẩn bị đẻ
Trước khi heo đẻ thì bà con nên tiến hành massage vú cho heo, việc làm này giúp kích thích heo tiết sữa và giúp heo giảm căng thẳng hiệu quả. Trong quá trình massage thì bà con cũng có thể quan sát xem núm vú của heo nái có bị nghẹt hay không, từ đó có thể kịp thời bóp ra chỗ tắc.
